چرا در سیستم‌های گازرسانی از اتصالات سیاه استفاده می‌شود؟

در این بخش به این موضع می پردازیم که با وجود این که اتصالات گالوانیزه دارای پوشش محافظ گالوانیزه هستند که از آن ها در برابر زنگ زدگی و خوردگی محافظت می کند چرا از این اتصالات برای تاسیسات گاز و هوای فشرده استفاده نمی کنیم و از اتصالات سیاه چدن چکش خوار بخصوص از اتصالات توپی ساخت برزیل برای این گونه تاسیسات استفاده می کنیم.

۱. عدم واکنش با گاز:

اتصالات چدن سیاه، چون بدون پوشش اضافی هستند، با گاز طبیعی یا گاز مایع واکنش شیمیایی نمی‌دن و تشکیل رسوب یا زنگ داخلی نمی‌کنن. این ویژگی برای حفظ خلوص و فشار گاز حیاتیه و همچنین اگرچه اتصالات گالوانیزه با لایه‌ای از روی پوشانده شده‌اند که از خوردگی جلوگیری می‌کند، اما به دلیل احتمال جدا شدن این لایه روی و ایجاد ذرات ریز که می‌توانند باعث مسدود شدن یا آسیب به تجهیزات حساس در سیستم‌های گاز و هوای فشرده شوند، معمولاً در این کاربردها از اتصالات سیاه چدن چکش‌خوار استفاده می‌شود.

۲. ممنوعیت یا پرریسک بودن استفاده از گالوانیزه برای گاز:

• پوشش روی (Zinc) در اتصالات گالوانیزه ممکنه در دمای بالا یا در تماس طولانی با گاز، پوسته‌پوسته بشه.
• این پوسته‌ها یا تکه‌های ریز روی (zinc flakes) ممکنه وارد جریان گاز بشن و باعث:
  • گرفتگی نازل‌ها و والوها
  • سایش تجهیزات
  • کاهش عملکرد یا حتی انفجار در دستگاه‌های حساس

۳. سازگاری با استانداردهای گازرسانی:

در بیشتر استانداردهای بین‌المللی مثل:

• ASTM A197
• EN 10242
• NFPA (برای گاز در امریکا)
• آیین‌نامه ۶۱۰ ایران (شرکت ملی گاز)

به‌وضوح گفته شده که برای خطوط گاز از اتصالات بدون پوشش گالوانیزه یا رنگ‌شده استفاده شود.

۴. تست پذیری و دوام در برابر حرارت:

در برخی شرایط خاص، گاز ممکنه گرم بشه یا دمای محیط بالا باشه. اتصالات گالوانیزه در دمای بالا می‌تونن بوی تند، بخار سمی یا تخریب پوشش فلزی ایجاد کنن، در حالی که چدن سیاه کاملاً پایدار باقی می‌مونه.

 ۵. استفاده عملی و میدانی:

در تمام پروژه‌های گازرسانی ساختمانی و صنعتی در ایران و دنیا:

• لوله‌ها و اتصالات با رنگ مشکی (معمولاً چدن سیاه یا فولادی سیاه) برای گاز استفاده می‌شن.
• بازرسان ایمنی در بسیاری موارد نصب اتصالات گالوانیزه برای گاز رو رد می‌کنن چون نشون‌دهنده‌ی نا‌آگاهی یا خطر بالقوه است.

در نهایت:

بعضی مجریان غیرحرفه‌ای ممکن است فکر کنند چون گالوانیزه در برابر رطوبت مقاوم است، پس برای فضای باز مناسب‌تر است. اما نمی‌دانند:

گالوانیزه بودن یک مزیت برای آب است، نه برای گاز!

چرا بهتر است در سیستم‌های گازرسانی از اتصالات توپی ساخت برزیل استفاده کرد؟

در سیستم‌های گازرسانی، ایمنی و دوام بالا اولویت مطلق است. به همین دلیل، استفاده از اتصالات توپی (چدن چکش‌خوار) که طبق استانداردهای بین‌المللی تولید شده‌اند، یک انتخاب فنی و قابل اطمینان به شمار می‌رود. اتصالات توپی با داشتن ساختار یکنواخت، رزوه‌کاری دقیق، تحمل فشار بالا و آب‌بندی مطمئن، خطر نشتی را به حداقل می‌رسانند و در برابر لرزش‌ها، تغییرات دمایی و خوردگی عملکرد پایداری دارند.

از آنجا که سیستم گازرسانی مستقیماً با ایمنی جان و مال افراد در ارتباط است، توصیه می‌شود به جای اتصالات متفرقه و بی‌کیفیت، از اتصالات توپی اصلی و استاندارد استفاده شود؛ چرا که در شرایط بحرانی، یک اتصال ضعیف می‌تواند منجر به حادثه‌ای جبران‌ناپذیر شود.